Святая Барбара ў Мінску: «Радасць, што зараз гэта вялікая заступніца ў нас»

1 лістапада

3 лістапада, 2026
Тэкст і фота: Жанна Мецеж // Catholicminsk.by

Абраз святой Барбары, мучаніцы, створаны для касцёла Найсвяцейшай Тройцы ў Ружанах, цяпер знаходзіцца ў Мінску — у касцёле святога Роха на Залатой Горцы. Аб гэтым абвясціў на пачатку нядзельнай святой Імшы ва Урачыстасць Усіх Святых 1 лістапада пробашч касцёла ксёндз канонік Юрый Санько. Кожны ахвотны можа прыйсці ў залатагорскую святыню, каб памаліцца перад святой.

Для шматлікіх залатагорскіх парафіян гэта было прыемнай навіной — дагэтуль, каб наведаць вялікую святую, сталічным жыхарам трэба было пераадолець дзве сотні кіламетраў. А цяпер, хоць і часова, святая знаходзіцца літаральна побач. Тых, каго цікавіла гісторыя абраза, ксёндз Юрый Санько заахвоціў застацца пасля нядзельнай Імшы на навукова-папулярны фільм.

Для ксяндза Юрыя Санько знаходжанне святой Барбары ў Мінску — не проста часовая перадача абраза з адной святыні ў іншую:

«Гэта вялікі дар для нашага горада, і вялікая радасць, што зараз гэтая заступніца ў нашай святыні»,

— адзначыў ксёндз Юрый.

Заступніца ў хвіліны небяспекі

Святая Барбара — хрысціянская мучаніца пачатку IV стагоддзя, якую шануюць і ў Каталіцкім Касцёле, і ў Праваслаўнай Царкве.

Дзяўчына жыла ў Нікамедыі — горадзе на тэрыторыі сучаснай Турцыі. Яе бацька Дыяскур быў язычнікам і хацеў выдаць дачку замуж, аднак Барбара дала абяцанне захоўваць дзявоцтва і прыняла хрысціянскую веру. Пасля таго, як бацька даведаўся пра яе веру, дзяўчына была падвергнута жорсткім катаванням. Урэшце Дыяскур сам адсек ёй галаву. Паводле падання, пасля гэтага яго ўразіла маланка.

З гэтым сюжэтам звязана і асаблівае ўшанаванне святой Барбары — да яе звяртаюцца з просьбай аб ласцы хрысціянскай смерці, каб чалавек мог своечасова прымірыцца з Богам, паспавядацца і прыняць святую Камунію.

У Беларусі яе культ таксама мае даўнюю традыцыю. У Віцебску ёсць касцёл святой Барбары, а ў праваслаўным Мінскім Свята-Духавым кафедральным саборы ў гонар святой Барбары асвячаны левы бакавы алтар.

Святая Барбара лічыцца таксама заступніцай і тых, хто працуе ў небяспечных умовах. У беларускай традыцыі да яе звярталіся з малітвамі аб абароне дзяцей і жывёл ад небяспекі на вадзе, а цяжарныя жанчыны прасілі аб здароўі сваіх дзяцей.

Абраз як прадчуванне

Абраз, які цяпер знаходзіцца на Залатой Горцы, быў створаны спецыяльна для касцёла Найсвяцейшай Тройцы ў Ружанах. Яго выкананне даручылі брэсцкаму ювеліру Мікалаю Кузьмічу — аўтару рэканструкцыі Крыжа святой Ефрасінні Полацкай і шэрагу іншых твораў сакральнага мастацтва.

Ідэя стварэння абраза ўзнікла ў жніўні 2019 года, і як аказалася, гэта было накшталт прадчування: менш чым праз год пачалася пандэмія каранавірусу, і святая, якую шануюць як заступніцу ў час небяспекі і пошасцяў, стала ўдзельніцай малітоўнай пілігрымкі па Беларусі.

Пры стварэнні абраза майстар вывучаў жыццё святой Барбары і традыцыю яе іканаграфіі. У працы выкарыстаны золата, аквамарыны, смарагды, тапазы і французская эмаль. Уся праца заняла каля васьмі месяцаў.

Абраз аздоблены найтанчэйшымі залатымі перагародкамі, якія фарміруюць малюнак і падзяляюць эмаль на асобныя ўчасткі. Прычым залатыя элементы не проста размяшчаюцца на паверхні, а прыпайваюцца да асновы залатым прыпоем. Менавіта выкананне гэтых элементаў майстар называе адной з самых складаных частак працы. Абраз важыць амаль 700 грамаў.

Яшчэ адна адметная дэталь абраза — яго адваротны бок, на якім размешчана тканіна з арнаментам, створаным паводле ўзораў слуцкага пояса.

Галоўны атрыбут святой Барбары — келіх у яе руцэ, які ў хрысціянскай сімволіцы нагадвае пра Эўхарыстыю і ўдзел чалавека ў жыцці і ахвяры Хрыста — тут таксама прысутнічае.

Пілігрымка святой Барбары ў час пандэміі

Абраз быў асвячаны ў віцебскім касцёле святой Барбары біскупам Віцебскім Алегам Буткевічам, пасля чаго іерарх асабіста павёз яго ў восем віцебскіх бальніц, дзе знаходзіліся пацыенты з COVID-19.

Падчас асвячэння душпастыр звярнуўся да вернікаў з малітвай:

«Няхай гэтыя нашы святыя будуць для нас прыкладам, а іх заступніцтва — нашай апорай. Просім Бога, каб праз заступніцтва святой Барбары Ён суцешыў тых, хто пацярпеў ад пошасцяў, а таксама паказаў, што Ён ёсць іх Збаўленнем. У імя Айца і Сына, і Духа Святога. Амэн».

Пазней абраз пачаў падарожжа па Беларусі. Ён пабываў у Мінску, Віцебску, Стоўбцах, Багданаве, Рымавічах, Бабруйску, Лепелі, Пелішчы, Гродне, Лідзе, Баранавічах, Уселюбе, Навагрудку, Астрамечаве, Шарашове, Маладзечне, Брэсце, Магілёве, Жлобіне, Баркалабаве і іншых мясцінах. Абраз наведваў святыні і бальніцы, а перад ім маліліся аб спыненні эпідэміі, за Беларусь і яе жыхароў. У Стоўбцах да малітвы далучыліся таксама праваслаўныя вернікі.

Так абраз стаў удзельнікам малітоўнай пілігрымкі паміж рознымі хрысціянскімі супольнасцямі.

«Святая Барбара паказвае, што яна дапамагае людзям незалежна ад межаў, калі ўзнікае праблема»,

— заўважыў ксёндз Юрый Санько ў сваёй гаміліі падчас нядзельнай Імшы на Урачыстасць Усіх Святых.

У 2021 годзе абраз прыбыў у касцёл Найсвяцейшай Тройцы ў Ружанах — святыню, для якой ён першапачаткова і ствараўся.

Залатагорскі прытулак

Як падкрэсліў у паказаным вернікам фільме біскуп Віцебскі Алег Буткевіч, «любы абраз — гэта не толькі твор рук чалавечых, але, калі хочаце, маленькае акенца на Неба». Цяпер гэтае «акенца» — абраз святой Барбары — пэўны час можна сузіраць на Залатой Горцы ў Мінску.

Ксёндз Юрый Санько заахвочвае сталічных вернікаў выкарыстаць гэты час для малітвы перад святой Барбарай не толькі аб фізічным здароўі, але і аб духоўнай моцы.

«І святы Рох, і святая Барбара — заступнікі ад пошасцяў. Гэта і сапраўды такі знакавы момант для нас, каб задумацца над здароўем сваёй душы і, канешне, прасіць для сваіх родных і блізкіх, для ўсяго нашага народа духоўнага здароўя, духоўнай моцы, каб мы яшчэ больш з’ядналіся адно з адным у любові, спакоі і падтрымлівалі адно аднаго»,

— адзначыў пробашч залатагорскай парафіі.

Абраз будзе знаходзіцца ў касцёле Найсвяцейшай Тройцы (святога Роха) да Новага года.