Не браць, а аддаваць. Чым жыве і як існуе гродзенская супольнасць «Эхад»

— Адкуль прыйшла ідэя стварыць супольнасць «Эхад»?

Анатоль: Ідэя не нарадзілася ў адзін дзень — гэта быў шлях даўжынёй у гады. Быў пошук нечага большага ў веры. Потым — мужчынскія сустрэчы і першы досвед служэння на курсе «Альфа». Пяць гадоў мы з жонкай маліліся, каб у нас з’явілася «Альфа». І яна з’явілася. Мы думалі: «Вось бы хто-небудзь яе адкрыў, а мы прыйдзем на ўсё гатовае». Але ў Бога быў іншы план.

Усё пачалося з досведу адной супольнасці ў Польшчы. Ірэна таксама ездзіла да іх у госці, праніклася атмасферай. Нас прывабіла іх структура: выразная іерархія з мадэратарамі, аніматарамі і парадай. Але галоўнае — мы ўбачылі там працоўную мадэль паслухмянасці.

— У чым гэта выяўлялася на практыцы?

Анатоль: Памятаю, калі я хацеў паехаць на мужчынскія рэкалекцыі, я пытаўся дазволу ў лідэра. Я разумеў: ён за мяне адказвае. З боку, дзякуючы свайму досведу, яму лепш відаць, што зараз карысней для маёй душы: пасціцца, паглыбіцца ў Святое Пісанне ці, наадварот, зрабіць паўзу і пабыць сам-насам са сваімі думкамі. Мы ўзялі гэты прыклад за аснову.

— Як на гэтую прапанову адрэагаваў ваш пробашч?

Анатоль: Мы запрасілі ксяндза Яна Кучынскага ў госці ўжо тады, калі ў нас усё было распісана па пунктах: мэты, харызма, кірункі працы, фармат сустрэч. Пробашч прапанаваў мудры план: наступныя паўгода і ён, і мы молімся і разважаем над гэтым рашэннем.

Ірэна: Мы з Анатолем разумелі: ісці ўдваіх, як муж і жонка, — гэта ўжо выдатна, але, калі побач ёсць людзі, якія глядзяць у тым жа кірунку, шлях становіцца прасцейшым. Нам была патрэбна «кампанія хрысціян», з якімі можна раіцца, дзяліцца перажываннямі і вопытам. Быў перыяд, калі я шчыра прызнавалася сабе: «Я хачу супольнасць, таму што хачу браць». Але з цягам часу адбылася важная трансфармацыя. Я зразумела, што хачу супольнасць, таму што гатова даваць.

— У які момант вы зразумелі, што проста падтрымліваць адзін аднаго ўжо недастаткова?

Ірэна: Мы збіраліся, вывучалі Святое Пісанне, казалі аб духоўных дарах — харызмах. Але неўзабаве прыйшло ўсведамленне: мы не можам па-сапраўднаму раскрыць гэтыя дары, калі служым толькі адзін аднаму ўнутры свайго круга. Ідэя канкрэтнага дзеяння прыйшла, як я веру, па кіраўніцтве Бога. Адзін знаёмы падкінуў думку аб правядзенні курса. Мы самі некалі шукалі такую ​​«духоўную цэглу» для свайго станаўлення і захацелі даць гэтую магчымасць іншым.

У мяне было некалькі курсаў у наяўнасці, і я ніяк не магла выбраць. Мы маліліся, чакалі. І вось літаральна праз пару дзён падчас зносін з нашымі знаёмымі прагучала назва аднаго з іх — і мы адразу зразумелі: гэта ён, семінар «Новае жыццё ў Духу Святым». Мы спачатку прайшлі гэты курс самі, усёй супольнасцю, а потым усе разам і пачалі служыць іншым.

— У чым адметнасць семінара?

Анатоль: Гэта фундаментальны і ўніверсальны курс на два месяцы, якія складаецца з васьмі сустрэч. Ён падыходзіць як чалавеку, які яшчэ ніколі не сустракаў Бога, так і тым, хто адчувае патрэбу «абнавіць» свае адносіны з Творцам, асвяжыць іх. Праграма ўключае штодзённыя асабістыя разважанні над тэкстам Бiблii, рэкамендаваным з дзённiка ўдзельнiка семiнара. Дзіўна, але нават калі мы ўздымаем старыя, здавалася б, знаёмыя тэмы, Бог кожны раз адчыняе ў іх нешта новае. Мы не можам ведаць усяго, і гэты курс дае магчымасць пачуць тое, што Бог хоча сказаць чалавеку менавіта тут і зараз.

— Якія яшчэ ёсць курсы?

Анатоль: Адзін з ключавых зараз — курс анiмацыi малітвы харызматычнай (КАМХ). Яго мы перанялі ў нашых сяброў са «Школы Новай Евангелізацыі». Сэнс ў тым, каб дапамагчы чалавеку знайсці баланс: мы паказваем важнасць як асабістай, так і супольнай малітвы. Мы перакананыя, што без любога з гэтых складнікаў чалавек не можа развівацца духоўна цэласна. Таксама ў нас ёсць вялікі сумесны праект з парафіяй, які знаходзіцца на Дзевятоўцы ў Гродне — «Сужэнскі курс». Духоўны кіраўнік гэтага праекта — айцец Андрэй Ядкоўскі CSsR. Першапачаткова курс быў разлічаны на 9 месяцаў, але мы адаптавалі яго пад сучасны рытм жыцця і перавялі ў фармат сустрэч выходнага дня. Гэтаму праекту ўжо шмат гадоў, і ён даказаў сваю эфектыўнасць ва ўмацаванні сем’яў.

— Ці ёсць іншыя фарматы служэння?

Анатоль: Раз у квартал мы праводзім адарацыі ў катэдральным касцёле, а раз у месяц арганізуем адкрытыя сустрэчы для ўсіх жадаючых. Адным з самых натхняльных стаў медыяпраект на YouTube — «Миряне в Церкви». Мы запісваем інтэрв’ю са звычайнымі людзьмі, якiя выконваюць служэнне, і святарамі, узнімаючы важныя пытанні: хто такія свецкія сёння і чаму яны вырашаюць прысвяціць сваё жыццё Богу? Праз гісторыі герояў мы бачым, як вера рэальна змяняе іх жыццё. Дзякуючы гэтаму праекту мы ўсё глыбей усведамляем адну фундаментальную праўду: Касцёл без парафіян проста не існуе.

— У чым сэнс праекта «Каталіцкай фармацыі служыцеля»?

Анатоль: Мы жартам называем гэта «міні-семінарыяй для свецкіх». Гэта трохгадовы праект на базе навучання Каталіцкага Касцёла, мэта якога — падрыхтаваць пастаяннага служыцеля. Праз тры гады навучання чалавек гатовы ўзяць на сябе лідарства ў малой групе ці нават ва ўсёй супольнасцi. Фармат навучання — штотыднёвыя анлайн-сустрэчы, але раз у год мы абавязкова збіраемся на вочны выезд. Геаграфія ўдзельнікаў шырокая: дзякуючы інтэрнэту з намі вучацца людзі з розных гарадоў і краін.

— Што адбываецца з выпускнікамі пасля гэтых трох гадоў? Яны застаюцца ў вашай суполцы?

Анатоль: У гэтым і заключаецца адна з галоўных харызм супольнасцi «Эхад». Мы не ставім за мэту ўтрымаць усіх у сябе, наадварот, да нас у супольнасць патрапіць даволі няпроста. Наш галоўны акцэнт ставіцца на адказнасць за будучыню Касцёла. Калі выпускнік захоча адкрыць супольнасць у сваёй парафіі, мы гатовы поўнасцю яго падтрымаць.

— Як менавіта слова «Эхад» прыйшло да вас?

Анатоль: Я разумеў, што працэс стварэння супольнасцi запушчаны і нам патрэбна назва. На сэрцы было слова «адзінства», але на рускай мове яно здавалася мне «заезджаным». Я пачаў шукаць аналагі. Натыкнуўся на грэцкае «эханатэс» і старажытнагабрэйскае «эхад». У адносінах да людзей «эхад» перакладаецца як «адзінства», а ў адносінах да Бога — «Бог адзіны».

Ірэна: Мая версія, мабыць, больш зямная і практычная. Гэта адзінства ўнутры нашага Касцёла, унутры парафіі і сярод тых, з кім мы маем зносіны кожны дзень. Для мяне «Эхад» — гэта калі ты пачынаеш нешта расказваць, падбіраеш словы, а табе кажуць: «Я ўсё разумею». Гэта неверагоднае пачуццё! Мы маглі расці на розных землях, у розных парафіях, але фармаваліся ў адным кірунку.

— У пачатку шляху вас было ўсяго дзесяць чалавек. Як супольнасць расла далей і наколькі лёгка сёння новаму чалавеку стаць часткай «Эхад»?

Ірэна: Я б не называла гэта «цяжкасцямі» — хутчэй гэта шлях. Патрапіць у супольнасць сапраўды няпроста, і гэта зроблена свядома. Мы стварылі такую ​​сістэму, каб чалавек сам мог зразумець: яго месца ці не. У наш час людзі часта шукаюць: зазірнулі ў адну групу, потым у іншую. Наш падыход прымушае чалавека некалькі разоў падумаць, перш чым увайсці. Калі чалавек праходзіць гэты шлях да канца і застаецца, мы сапраўды ведаем: ён зацвердзіўся ў сваім рашэнні і прыйшоў да нас невыпадкова.

Анатоль: Менавіта таму нашае пашырэнне ніколі не было лавінападобным. Мы робім стаўку не на масавасць, а на якасць адносін і глыбіню падрыхтоўкі кожнага ўдзельніка. На  сённяшні дзень у супольнасці 22 удзельніка, таксама ёсць адзін пазаштатны член (законная сястра) і каля 20 чалавек, якіх мы называем «сябрамі супольнасці». Для кагосьці можа здацца, што гэта невялікая колькасць, але для нас прырост у 1-2 чалавекі ў год — гэта выдатны вынік.

— У вашай суполцы ёсць выразны падзел на чальцоў і «сяброў». Чаму вы выбралі такую ​​мадэль і навошта закрываеце малыя групы для новых удзельнікаў?

Анатоль: Людзі прыходзяць да нас рознымі шляхамі: пасля курсаў, семінараў, адарацый ці летніх выездаў. Але не ўсе становяцца удзельнікамi супольнасцi. І гэта нармальна. Мы называем такіх удзельнікаў «сябрамі супольнасці»: яны могуць гадамі наведваць адкрытыя нядзельныя сустрэчы ці адарацыі, застаючыся часткай нашага кола, але не прымаючы на ​​сябе абавязкаў.

— Чаму ж «нядзельныя сустрэчы» называюцца адкрытымі, а малыя групы — не?

Анатоль: Нядзельныя сустрэчы — гэта ўваходная кропка. Чалавек можа прыйсці туды раз у месяц, пазнаёміцца ​​з намі і пайсці. А малыя групы — гэта зусім іншы ўзровень даверу. Рашэнне зрабіць іх зачыненымі і паасобнымі (мужчынскімі і жаночымі) прадыктавана маім мінулым досведам.

— Гэта значыць, што закрыты фармат — гэта спосаб абараніць прастору для шчырасці?

Анатоль: Так. Малая група — гэта месца, дзе ты дзелішся не проста ведамі, а сваім асабістым стаўленнем, сваімі рэальнымі цяжкасцямі. Тут развіваюцца глыбокае сяброўства і асабістыя адносіны. Калі склад групы ўвесь час змяняецца — сёння адзін, заўтра іншы — надыходзіць разлад. Па досведзе ведаю: такія «прахадныя» гурты вельмі цяжка збіраць і яшчэ цяжэй весці да духоўнага росту. У зачыненым фармаце мы можам ісці ў глыбіню, ведаючы, што побач тыя, каму ты давяраеш.

— Як чалавек можа зразумець, ці падыходзіць яму ваша супольнасць? І як выглядае гэты шлях знутры?

Анатоль: Самы просты спосаб пазнаёміцца ​​з намі — прыйсці на адкрытую нядзельную сустрэчу. Там можна сутыкнуцца з нашай духоўнасцю: гэта малітва харызматычнай скіраванасці. Мы спяваем, молімся на мовах, слухаем прарочае слова, служым дарам аздараўлення. І мы абавязкова фіксуем плён — гэта не проста эмоцыі. Эмоцыі ёсць, але яны заўсёды ідуць за мудрасцю і верай, а не наперадзе іх.

— Атрымліваецца, заканчэнне семінара — гэта яшчэ не фінал падрыхтоўкі?

Анатоль: Далёка не фінал. Пасля семінара чалавек проста назірае за супольнасцю. Калі ён хоча ісці далей, мадэратар групы прадстаўляе яго на радзе. Мы разумеем: працаваць давядзецца ўсім. Наступныя паўгода кандыдат проста ходзіць на сустрэчы і адарацыі. І толькі калі праз паўгода ён зацвердзіўся ў веры, надыходзіць момант падпісання дэкларацыі.

— Што гэта за дакумент? Гэта свайго роду статут?

Анатоль: Гэта збор абяцанняў, а не жорсткіх правілаў. Мы абнаўляем яго раз на год. У дэкларацыі замацавана паслухмянасць (напрыклад, рэкамендацыя наведаць пэўныя курсы) і служэнне. Мы заўсёды молімся аб распазнанні дароў: лідары могуць падказаць кірунак, але чалавек сам кажа, чым хоча займацца.

— А як вы праходзіце праз крызісы? Ці бывалі сітуацыі, калі суполка была на мяжы расколу з-за канфлікту?

Анатоль: Былі сітуацыі, калі эмоцыі зашкальвалі. Аднойчы нават святар, які стаў сведкам канфлікту, сказаў прама: «Гэты чалавек перашкаджае групе». Але калі я маліўся, Бог паклаў мне на сэрца словы: «Усе яго пакінулі, а Я не пакіну». Я адхіліў чалавека ад групы на тры месяцы і даў яму заданне. Я абвясціў групе, што на гэтага чалавека нельга глядзець пагардліва. Мы тры месяцы маліліся за яго і ўспаміналі аб ім толькі добрым словам. Праз тры месяцы мы зноў пагаварылі, і ён вярнуўся. І гэта быў шыкоўны плён: яго сустрэлі не з «маскамі» штучнай ветлівасці, а са шчырай радасцю. Ён змяніўся, як і ўсе мы.

Ірэна: Калі людзі мірацца толькі знешне — гэта шлях у нікуды. Лёгка сказаць «я цябе кахаю», але сапраўднае каханне выяўляецца толькі ў справе. Калі вы разам працуеце над праектам, марнуеце час, а потым вашыя пункты гледжання разыходзяцца… Вось тут і пачынаецца іспыт. Стрымаць агрэсію, праявіць цярпенне, паспрабаваць зразумець і дараваць…

— У чым яшчэ сутнасць вашага служэння як лідараў?

Анатоль: На нядзельных сустрэчах людзі бачаць лідара, які праводзіць малітву, але гэта толькі вяршыня айсберга. За кожным мерапрыемствам стаіць вялізная праца ўсіх удзельнікаў: у кожнага свая функцыя. Кожныя пяць год абіраецца рада з сямі чалавек і духоўніка, у якую можа ўвайсці абсалютна кожны з нашай супольнасці. І ўжо гэтыя людзі шляхам унутранага галасавання выбіраюць лідара.

— У чым галоўная праўда, якую вы адкрылі за гады існавання «Эхад»?

Анатоль: Напэўна, гэта разуменне таго, што такое сапраўдная любоў на самой справе. Мы часта прызвычаіліся ўспрымаць гэтае слова як нешта прыемнае і лёгкае, але ў кантэксце супольнасці і служэння ўсё інакш. Для мяне сёння любоў ў перакладзе — гэта ахвяра. І калі я прысвячаю сваё жыццё, каб аддаць — вось гэта і ёсць праява любові. Менавіта на гэтым прынцыпе стаіць наша супольнасць і менавіта ў гэтым мы знаходзім сваю самую вялікую свабоду і радасць.

— Вялікі дзякуй вам за размову!

Размову правяла студэнтка Мінскага тэалагічнага каледжа імя святога Яна Хрысціцеля Надзея Кузура.